ਅੰਤਰ-ਅਣੂਕ ਬਲ: ਉਬਾਲ ਦਰਜਾ, ਵਾਸ਼ਪ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲਤਾ

ਅਣੂਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਖਿੱਚਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਬੰਧਨ ਨਹੀਂ

ਸਹ-ਸੰਯੋਜਕ ਬੰਧਨ ਅਣੂ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਅੰਤਰ-ਅਣੂਕ ਬਲ ਵੱਖਰੇ ਅਣੂਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਖਿੱਚਾਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਤੋੜਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤਰਲ ਉਬਲਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਠੋਸ ਪਿਘਲਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ ਉਬਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਗੈਸ ਅਜੇ ਵੀ H₂O ਅਣੂਆਂ ਦੀ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਕੋਈ O–H ਬੰਧਨ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਦਾ। ਸਿਰਫ਼ ਗੁਆਂਢੀ ਅਣੂਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀਆਂ ਖਿੱਚਾਂ ਵਿਘਨ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਲ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਣੂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਕਿੰਨੀ ਪ੍ਰਬਲਤਾ ਨਾਲ ਚਿਪਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਭੌਤਿਕ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵੱਧ ਪ੍ਰਬਲ ਅੰਤਰ-ਅਣੂਕ ਬਲਾਂ ਦਾ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਤਲਬ ਹੈ ਉੱਚਾ ਉਬਾਲ ਦਰਜਾ, ਉੱਚੀ ਵਾਸ਼ਪੀਕਰਨ ਐਂਥੈਲਪੀ, ਕਿਸੇ ਦਿੱਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ’ਤੇ ਘੱਟ ਵਾਸ਼ਪ ਦਬਾਅ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਵੱਧ ਸ਼ਿਆਨਤਾ ਤੇ ਸਤਹੀ ਤਣਾਅ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਅੰਤਰ-ਅਣੂਕ ਬਲਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਇੱਕੋ ਵਾਰ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਹਰ ਪਦਾਰਥ ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਡਿਸਪਰਸ਼ਨ ਬਲ

ਡਿਸਪਰਸ਼ਨ ਬਲ ਇਸ ਲਈ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਵੰਡ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਲ ਇੱਕ ਅਣੂ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਥੋੜ੍ਹੇ ਅਸਮਾਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਦੁਧਰੁਵ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗੁਆਂਢੀ ਵਿੱਚ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਦੁਧਰੁਵ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਨਮੂਨਾ ਪੂਰੇ ਤਰਲ ਵਿੱਚ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਪਰਮਾਣੂ ਅਤੇ ਅਣੂ ਡਿਸਪਰਸ਼ਨ ਬਲ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਧਰੁਵੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ।

ਡਿਸਪਰਸ਼ਨ ਬਲਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਬਲਤਾ ਧਰੁਵਣਸ਼ੀਲਤਾ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਬੱਦਲ ਕਿੰਨੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਵਿਗੜ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵੱਧ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਾਂ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਅਣੂ ਵੱਧ ਧਰੁਵਣਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਯੌਗਿਕਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਡਿਸਪਰਸ਼ਨ ਬਲ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮੋਲਰ ਪੁੰਜ ਨਾਲ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਵੀ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ: ਲੰਬੇ, ਫੈਲੇ ਅਣੂਆਂ ਦੀ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਸੂਤਰ ਵਾਲੇ ਸੰਖੇਪ, ਸ਼ਾਖਾਦਾਰ ਅਣੂਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਸਤਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੱਧ ਪ੍ਰਬਲਤਾ ਨਾਲ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ।

ਡਿਸਪਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਘੱਟ ਨਾ ਸਮਝੋ। ਵੱਡੇ ਅਣੂਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਕਸਰ ਕੁੱਲ ਖਿੱਚ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਅਣੂ ਧਰੁਵੀ ਵੀ ਹੋਵੇ।

ਦੁਧਰੁਵ–ਦੁਧਰੁਵ ਖਿੱਚਾਂ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਬੰਧਨ

ਧਰੁਵੀ ਅਣੂਆਂ ਦੇ ਸਥਾਈ ਦੁਧਰੁਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਤਰਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁਖ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਅਣੂ ਦਾ ਅੰਸ਼ਕ ਧਨਾਤਮਕ ਸਿਰਾ ਦੂਜੇ ਦੇ ਅੰਸ਼ਕ ਰਿਣਾਤਮਕ ਸਿਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਦੁਧਰੁਵ–ਦੁਧਰੁਵ ਖਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੌਜੂਦ ਡਿਸਪਰਸ਼ਨ ਬਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜੁੜਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤੈਅ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿ ਅਣੂ ਧਰੁਵੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਦੀ ਧਰੁਵੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਦੋਵੇਂ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਬੰਧਨ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪ੍ਰਬਲ ਦੁਧਰੁਵ–ਦੁਧਰੁਵ ਖਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ, ਆਕਸੀਜਨ ਜਾਂ ਫਲੋਰੀਨ ਨਾਲ ਸਹ-ਸੰਯੋਜਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜੁੜਿਆ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਪਰਮਾਣੂ (ਦਾਤਾ) ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ N, O ਜਾਂ F ਪਰਮਾਣੂ ’ਤੇ ਇਕੱਲੀ ਜੋੜੀ (ਗ੍ਰਾਹੀ) ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਧਰੁਵੀ N–H, O–H ਜਾਂ F–H ਬੰਧਨ ਛੋਟੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਪਰਮਾਣੂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਅੰਸ਼ਕ ਧਨਾਤਮਕ ਚਾਰਜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗ੍ਰਾਹੀ ਦੀ ਇਕੱਲੀ ਜੋੜੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਅਣੂ ਦਾਤਾ ਬਣੇ ਬਿਨਾਂ ਗ੍ਰਾਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਐਸੀਟੋਨ, (CH₃)₂CO, ਦੀ ਆਕਸੀਜਨ ’ਤੇ ਇਕੱਲੀ ਜੋੜੀ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨਾਂ ਕਾਰਬਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਐਸੀਟੋਨ ਦੇ ਅਣੂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਬੰਧਨ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦੇ। ਪਰ ਉਹ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਬੰਧਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਐਸੀਟੋਨ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹਰ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਰਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਆਇਨ–ਦੁਧਰੁਵ ਬਲ ਅਤੇ ਆਇਨਿਕ ਠੋਸਾਂ ਦਾ ਘੁਲਣਾ

ਜਦੋਂ ਆਇਨਿਕ ਠੋਸ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘੁਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਰ ਆਇਨ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਰੁਖ਼ ਕੀਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅਣੂਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਅੰਸ਼ਕ ਰਿਣਾਤਮਕ ਆਕਸੀਜਨ ਵਾਲੇ ਸਿਰੇ ਧਨ ਆਇਨਾਂ ਵੱਲ ਅਤੇ ਅੰਸ਼ਕ ਧਨਾਤਮਕ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਵਾਲੇ ਸਿਰੇ ਰਿਣ ਆਇਨਾਂ ਵੱਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਇਨ–ਦੁਧਰੁਵ ਖਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਵਿੱਚੋਂ ਆਇਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਬਹੁਤੀ ਊਰਜਾ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਨ ਜੋਗੀ ਊਰਜਾ ਛੱਡਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਖਿੱਚ ਵੱਧ ਚਾਰਜ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਆਇਨਾਂ ਲਈ ਵੱਧ ਪ੍ਰਬਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਆਇਨ–ਦੁਧਰੁਵ ਬਲ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਬ੍ਰੋਮਾਈਡ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਘੁਲਦਾ ਹੈ ਪਰ ਹੈਕਸੇਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਇਨਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਦੁਧਰੁਵ ਨਹੀਂ। ਆਮ ਨਿਯਮ "ਸਮਾਨ ਸਮਾਨ ਨੂੰ ਘੋਲਦਾ ਹੈ" ਇਸੇ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈ: ਪਦਾਰਥ ਉਨ੍ਹਾਂ ਘੋਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਘੁਲਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰ-ਅਣੂਕ ਬਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਰਗੇ ਹੋਣ। ਆਇਓਡੀਨ, ਇੱਕ ਅਧਰੁਵੀ ਅਣੂ, ਹੈਕਸੇਨ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੁਲਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਘੋਲਕ ਵਿਚਕਾਰ ਡਿਸਪਰਸ਼ਨ ਬਲ ਹਰ ਸ਼ੁੱਧ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਬਲਾਂ ਦੇ ਤੁਲਨਾਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਹੱਲ ਕੀਤੀ ਉਦਾਹਰਨ: ਲਗਭਗ ਇੱਕੋ ਮੋਲਰ ਪੁੰਜ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ਤਰਲ

ਬਿਊਟੇਨ (CH₃CH₂CH₂CH₃), ਐਸੀਟੋਨ ((CH₃)₂CO) ਅਤੇ 1-ਪ੍ਰੋਪੇਨੌਲ (CH₃CH₂CH₂OH) ਨੂੰ ਉਬਾਲ ਦਰਜੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਕਰੋ। ਪਹਿਲਾਂ ਮੋਲਰ ਪੁੰਜਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰੋ, ਦੋ ਦਸ਼ਮਲਵ ਸਥਾਨਾਂ ਤੱਕ ਗੋਲ ਕੀਤੇ IUPAC ਮਿਆਰੀ ਪਰਮਾਣੂ ਭਾਰ ਵਰਤਦਿਆਂ (H 1.01, C 12.01, O 16.00 g/mol)। ਬਿਊਟੇਨ, C₄H₁₀: 4(12.01) + 10(1.01) = 58.14 g/mol। ਐਸੀਟੋਨ, C₃H₆O: 3(12.01) + 6(1.01) + 16.00 = 58.09 g/mol। 1-ਪ੍ਰੋਪੇਨੌਲ, C₃H₈O: 3(12.01) + 8(1.01) + 16.00 = 60.11 g/mol। ਪੁੰਜਾਂ ਵਿੱਚ 4% ਤੋਂ ਘੱਟ ਫ਼ਰਕ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਡਿਸਪਰਸ਼ਨ ਬਲ ਲਗਭਗ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫ਼ਰਕ ਧਰੁਵੀਤਾ ਤੋਂ ਆਉਣਗੇ।

ਅੱਗੇ ਬਲਾਂ ਨੂੰ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰੋ। ਬਿਊਟੇਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ C–C ਅਤੇ C–H ਬੰਧਨ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਲਗਭਗ ਅਧਰੁਵੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਡਿਸਪਰਸ਼ਨ ਬਲ ਹਨ। ਐਸੀਟੋਨ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਕੋਣੀ ਸਮਤਲ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਧਰੁਵੀ C=O ਬੰਧਨ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਕੱਟਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਦੁਧਰੁਵ–ਦੁਧਰੁਵ ਬਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ O–H ਬੰਧਨ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਇਹ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਬੰਧਨ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। 1-ਪ੍ਰੋਪੇਨੌਲ ਵਿੱਚ O–H ਸਮੂਹ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਬੰਧਨ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਬਿਊਟੇਨ < ਐਸੀਟੋਨ < 1-ਪ੍ਰੋਪੇਨੌਲ।

NIST Chemistry WebBook ਆਮ ਉਬਾਲ ਦਰਜੇ ਬਿਊਟੇਨ ਲਈ ਲਗਭਗ 273 K (0 °C), ਐਸੀਟੋਨ ਲਈ 329.3 K (56.2 °C) ਅਤੇ 1-ਪ੍ਰੋਪੇਨੌਲ ਲਈ 370.3 K (97.2 °C) ਦਿੰਦਾ ਹੈ, T(°C) = T(K) − 273.15 ਨਾਲ ਬਦਲਦਿਆਂ। ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਮਾਨ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਤਰਕ ਕਮਰੇ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ’ਤੇ ਵਾਸ਼ਪ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਉਲਟ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ: ਬਿਊਟੇਨ 25 °C ’ਤੇ ਗੈਸ ਹੈ, ਐਸੀਟੋਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਸ਼ਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ 1-ਪ੍ਰੋਪੇਨੌਲ ਹੋਰ ਹੌਲੀ ਵਾਸ਼ਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਹੱਲ ਕੀਤੀ ਉਦਾਹਰਨ: ਜਦੋਂ ਅਣੂ ਦਾ ਆਕਾਰ ਦੁਧਰੁਵ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ

ਹੁਣ ਡਾਈਐਥਾਈਲ ਈਥਰ ((C₂H₅)₂O), 1-ਬਿਊਟੇਨੌਲ (CH₃CH₂CH₂CH₂OH) ਅਤੇ ਹੈਕਸੇਨ (C₆H₁₄) ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰੋ। ਡਾਈਐਥਾਈਲ ਈਥਰ ਅਤੇ 1-ਬਿਊਟੇਨੌਲ ਸਮਾਵਯਵੀ ਹਨ, ਦੋਵੇਂ C₄H₁₀O: 4(12.01) + 10(1.01) + 16.00 = 74.14 g/mol। ਹੈਕਸੇਨ ਭਾਰੀ ਹੈ: 6(12.01) + 14(1.01) = 86.20 g/mol। ਡਾਈਐਥਾਈਲ ਈਥਰ ਧਰੁਵੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ O–H ਬੰਧਨ ਨਹੀਂ, 1-ਬਿਊਟੇਨੌਲ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਬੰਧਨ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੈਕਸੇਨ ਅਧਰੁਵੀ ਹੈ।

ਦੋ ਸਮਾਵਯਵੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਬੰਧਨ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ: 1-ਬਿਊਟੇਨੌਲ ਨੂੰ ਡਾਈਐਥਾਈਲ ਈਥਰ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਉੱਪਰ ਉਬਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੈਕਸੇਨ ਸਿੱਖਿਆਦਾਇਕ ਮਾਮਲਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਧਰੁਵੀਤਾ ਵਾਲੀ ਦਲੀਲ ਇਸ ਨੂੰ ਆਖ਼ਰੀ ਥਾਂ ਰੱਖਦੀ, ਪਰ ਹੈਕਸੇਨ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਲੜੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਡਿਸਪਰਸ਼ਨ ਬਲ ਈਥਰ ਦੇ ਡਿਸਪਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਦੁਧਰੁਵ–ਦੁਧਰੁਵ ਖਿੱਚ ਦੇ ਜੋੜ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡੇ ਹਨ।

NIST ਦੇ ਮੁੱਲ ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਡਾਈਐਥਾਈਲ ਈਥਰ 307.7 K (34.6 °C), ਹੈਕਸੇਨ 341.9 K (68.8 °C) ਅਤੇ 1-ਬਿਊਟੇਨੌਲ 390.6 K (ਲਗਭਗ 117 °C)। ਸਬਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਧਰੁਵੀਤਾ ਦੀਆਂ ਤੁਲਨਾਵਾਂ ਸਮਾਨ ਆਕਾਰ ਦੇ ਅਣੂਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਆਕਾਰ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਖਰੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਿਸਪਰਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚੋ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛੋ ਕਿ ਕੀ ਕੋਈ ਦੁਧਰੁਵ ਜਾਂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਬੰਧਨ ਉਸ ਨੂੰ ਉਲਟਾਉਣ ਜੋਗਾ ਪ੍ਰਬਲ ਹੈ। ਘੁਲਣਸ਼ੀਲਤਾ ਵੀ ਬਲਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਹੈਕਸੇਨ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਅਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਹੈ, ਜਦਕਿ 1-ਬਿਊਟੇਨੌਲ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਬੰਧਨ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਹੈ।

ਅੰਤਰ-ਅਣੂਕ ਬਲਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਬਚਣ ਯੋਗ ਗ਼ਲਤੀਆਂ

ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਹਰ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਬਲ ਬਲ ਦੀ ਥਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬਲ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਮੋਲਰ ਪੁੰਜ ਨੋਟ ਕਰੋ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਗ਼ਲਤੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਕਾਰ ਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠਾ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ਼ "ਧਰੁਵੀ" ਅਤੇ "ਅਧਰੁਵੀ" ਵਰਗੇ ਲੇਬਲਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਉਬਾਲ ਦਰਜੇ ਅਤੇ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

• ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਕਿ ਉਬਾਲਣ ਨਾਲ ਸਹ-ਸੰਯੋਜਕ ਬੰਧਨ ਟੁੱਟਦੇ ਹਨ। ਉਬਾਲਣਾ ਅਣੂਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਣੂ ਪੂਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
• ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਅਣੂ ਲਈ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਬੰਧਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨਾ। ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ N, O ਜਾਂ F ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
• ਅਧਰੁਵੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਰ-ਅਣੂਕ ਬਲਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਮੰਨਣਾ। ਸਾਰੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿਸਪਰਸ਼ਨ ਬਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
• ਬਹੁਤ ਵੱਖਰੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਅਣੂਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਧਰੁਵੀਤਾ ਨਾਲ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਕਰਨਾ, ਜਿਵੇਂ ਹੈਕਸੇਨ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ।
• ਵਾਸ਼ਪ ਦਬਾਅ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਦੇਣਾ। ਵੱਧ ਪ੍ਰਬਲ ਅੰਤਰ-ਅਣੂਕ ਬਲਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਘੱਟ ਵਾਸ਼ਪ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਉਬਾਲ ਦਰਜਾ ਹੈ।
• "ਸਮਾਨ ਸਮਾਨ ਨੂੰ ਘੋਲਦਾ ਹੈ" ਨੂੰ ਅੰਗੂਠਾ ਨਿਯਮ ਦੀ ਥਾਂ ਕਾਨੂੰਨ ਸਮਝਣਾ। ਘੁਲਣਸ਼ੀਲਤਾ ਐਂਟ੍ਰੋਪੀ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ’ਤੇ ਵੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।