ਅਭਿਕਿਰਿਆ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ, ਘੁਲਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਆਇਨਿਕ ਸਮੀਕਰਨਾਂ

ਜਲੀ ਅਭਿਕਿਰਿਆਵਾਂ ਪਿੱਛੇ ਤਿੰਨ ਚਾਲਕ ਕਾਰਨ

ਜਦੋਂ ਦੋ ਘੋਲ ਮਿਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਅਭਿਕਿਰਿਆ ਤਾਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੇ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਘੋਲ ਵਿੱਚੋਂ ਆਇਨਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਵੇ ਜਾਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾਵੇ। ਤਿੰਨ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੋ। ਕੀ ਇੱਕ ਘੋਲ ਦਾ ਧਨ ਆਇਨ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦਾ ਰਿਣ ਆਇਨ ਘੱਟ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲਤਾ ਵਾਲਾ ਯੌਗਿਕ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ? ਕੀ ਕੋਈ ਤੇਜ਼ਾਬ ਖਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਟੌਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਾਈਟ ਬਣਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਰਮਾਣੂ ਦਾ ਆਕਸੀਕਰਨ ਅੰਕ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣ?

ਪਹਿਲੇ ਸਵਾਲ ਦੀ ਹਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਅਵਖੇਪਣ ਅਭਿਕਿਰਿਆ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਦੀ ਹਾਂ ਦਾ ਤੇਜ਼ਾਬ–ਖਾਰ ਅਭਿਕਿਰਿਆ, ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਦੀ ਹਾਂ ਦਾ ਰੀਡੌਕਸ ਅਭਿਕਿਰਿਆ। HCO₃⁻(aq) + H⁺(aq) → H₂O(l) + CO₂(g) ਵਰਗੀਆਂ ਗੈਸ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਭਿਕਿਰਿਆਵਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਤੇਜ਼ਾਬ–ਖਾਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਪ੍ਰੋਟੌਨ ਤਬਾਦਲਾ ਹੈ। ਬਲਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧਾਤ ਦਾ ਦੂਜੀ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸਥਾਪਨ ਰੀਡੌਕਸ ਅਭਿਕਿਰਿਆਵਾਂ ਹਨ।

ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਜਦੋਂ ਜਲੀ ਬੇਰੀਅਮ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡ ਸਲਫਿਊਰਿਕ ਤੇਜ਼ਾਬ ਦਾ ਨਿਰਪੇਖੀਕਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, Ba(OH)₂(aq) + H₂SO₄(aq) → BaSO₄(s) + 2H₂O(l), ਤਾਂ ਉਸੇ ਅਭਿਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਸਲਫੇਟ ਅਵਖੇਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਕਿ ਕਿਹੜੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਇਨਾਂ ਵਜੋਂ ਲਿਖਣਾ ਹੈ

ਸ਼ੁੱਧ ਆਇਨਿਕ ਸਮੀਕਰਨ ਇਸ ਗੱਲ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਤਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਪਦਾਰਥ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਹੋਏ ਆਇਨਾਂ ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਬਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਾਈਟ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਘਟਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਆਇਨਿਕ ਯੌਗਿਕ, ਪ੍ਰਬਲ ਤੇਜ਼ਾਬ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬਲ ਖਾਰ। ਜਦੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ (aq) ਲੇਬਲ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਇਨਾਂ ਵਜੋਂ ਲਿਖੋ। ਬਾਕੀ ਸਭ ਆਪਣਾ ਸੂਤਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ: ਠੋਸ, ਤਰਲ, ਗੈਸਾਂ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇਜ਼ਾਬ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਖਾਰ, ਅਤੇ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਵਰਗੇ ਅਣੂਕ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਪਦਾਰਥ।

ਆਮ ਪ੍ਰਬਲ ਤੇਜ਼ਾਬ HCl, HBr, HI, HNO₃, HClO₄ ਅਤੇ H₂SO₄ (ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰੋਟੌਨ ਲਈ) ਹਨ। ਆਮ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਲਗਭਗ ਹਰ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ਾਬ ਨੂੰ, HF, ਐਸੀਟਿਕ ਤੇਜ਼ਾਬ (CH₃COOH) ਅਤੇ ਕਾਰਬੋਨਿਕ ਤੇਜ਼ਾਬ ਸਮੇਤ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਮੰਨੋ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਣੂ ਵਜੋਂ ਰੱਖੋ। ਪ੍ਰਬਲ ਖਾਰ ਸਮੂਹ 1 ਦੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਸਮੂਹ 2 ਦੇ ਭਾਰੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡ ਹਨ। ਅਮੋਨੀਆ ਇੱਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਖਾਰ ਹੈ ਅਤੇ NH₃(aq) ਵਜੋਂ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਯੌਗਿਕ ਵਿਘਟਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਬਹੁਪਰਮਾਣੂਕ ਆਇਨ ਪੂਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਲੀ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਕਰੋਮੇਟ 2K⁺(aq) ਅਤੇ CrO₄²⁻(aq) ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਵੱਖਰੇ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ, ਕਰੋਮੀਅਮ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਆਇਨ ਨਹੀਂ।

ਘੁਲਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ

ਘੁਲਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਕਮਰੇ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਇਨਿਕ ਯੌਗਿਕਾਂ ਦੇ ਦੇਖੇ ਗਏ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦਾ ਸਾਰ ਹਨ। ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਲਾਭਦਾਇਕ ਮਾਤਰਾ ਘੁਲਦੀ ਹੈ; ਅਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲਤਾ ਇੰਨੀ ਘੱਟ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦੀਆਂ ਆਮ ਸੰਘਣਤਾਵਾਂ ’ਤੇ ਆਇਨਾਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਠੋਸ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਆਇਨਿਕ ਯੌਗਿਕ ਦੀ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲਤਾ ਬਿਲਕੁਲ ਸਿਫ਼ਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਸੂਚੀ OpenStax Chemistry 2e, ਭਾਗ 4.2 ਦੀ ਸਾਰਣੀ 4.1 ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।

ਅਵਖੇਪ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਾਉਣ ਲਈ, ਮਿਲਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੌਜੂਦ ਹਰ ਆਇਨ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾਓ, ਫਿਰ ਹਰ ਧਨ ਆਇਨ ਨੂੰ ਹਰ ਉਸ ਰਿਣ ਆਇਨ ਨਾਲ ਜੋੜੋ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜੇ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਜੋੜੀ ਅਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਯੌਗਿਕ ਅਵਖੇਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਹਰ ਸੰਭਵ ਜੋੜੀ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ ਅਤੇ ਸੋਡੀਅਮ ਕਲੋਰਾਈਡ ਦੇ ਘੋਲ ਮਿਲਾਉਣ ’ਤੇ, ਤਾਂ ਆਇਨ ਸਿਰਫ਼ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੋਈ ਸ਼ੁੱਧ ਅਭਿਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

• ਸਮੂਹ 1 ਦੇ ਧਨ ਆਇਨਾਂ (Li⁺, Na⁺, K⁺, Rb⁺, Cs⁺) ਅਤੇ NH₄⁺ ਦੇ ਯੌਗਿਕ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਹਨ।
• ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ, ਐਸੀਟੇਟ, ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਕਾਰਬੋਨੇਟ ਅਤੇ ਕਲੋਰੇਟ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਹਨ।
• ਕਲੋਰਾਈਡ, ਬ੍ਰੋਮਾਈਡ ਅਤੇ ਆਇਓਡਾਈਡ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਹਨ, ਸਿਵਾਏ Ag⁺, Hg₂²⁺ ਅਤੇ Pb²⁺ ਦੇ।
• ਫਲੋਰਾਈਡ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਹਨ, ਸਿਵਾਏ Mg²⁺, Ca²⁺, Sr²⁺, Ba²⁺, Pb²⁺ ਅਤੇ Fe³⁺ ਦੇ।
• ਸਲਫੇਟ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਹਨ, ਸਿਵਾਏ Ag⁺, Ba²⁺, Ca²⁺, Hg₂²⁺, Pb²⁺ ਅਤੇ Sr²⁺ ਦੇ।
• ਕਾਰਬੋਨੇਟ, ਕਰੋਮੇਟ, ਫਾਸਫੇਟ ਅਤੇ ਸਲਫਾਈਡ ਅਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਹਨ, ਸਿਵਾਏ ਸਮੂਹ 1 ਦੇ ਧਨ ਆਇਨਾਂ ਅਤੇ NH₄⁺ ਨਾਲ।
• ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡ ਅਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਹਨ, ਸਿਵਾਏ ਸਮੂਹ 1 ਦੇ ਧਨ ਆਇਨਾਂ ਅਤੇ Ba²⁺ ਨਾਲ; Ca(OH)₂ ਅਤੇ Sr(OH)₂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਹਨ।

ਸ਼ੁੱਧ ਆਇਨਿਕ ਸਮੀਕਰਨ ਨੂੰ ਕਦਮ-ਦਰ-ਕਦਮ ਬਣਾਉਣਾ

ਹਰ ਕਦਮ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਅਣੂਕ ਸਮੀਕਰਨ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਬਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਾਈਟਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦਿਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੀਕਰ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਦਰਸ਼ਕ ਆਇਨਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਨਾਲ ਉਹ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਹਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਬਿਨਾਂ ਬਦਲੇ ਦਿਖਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੀਆਂ।

ਚਾਰਜ ਦੀ ਜਾਂਚ ਉਹ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਫੜਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ੁੱਧ ਆਇਨਿਕ ਸਮੀਕਰਨ ਦਾ ਕੁੱਲ ਚਾਰਜ ਗੈਰ-ਸਿਫ਼ਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਚਾਰਜ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਇੱਕੋ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਚਾਰਜ ਵੀ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਵਾਂਗ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

• ਹਰ ਸੂਤਰ ’ਤੇ ਅਵਸਥਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਮੇਤ ਸੰਤੁਲਿਤ ਅਣੂਕ ਸਮੀਕਰਨ ਲਿਖੋ।
• ਹਰ (aq) ਪ੍ਰਬਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਾਈਟ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਆਇਨਾਂ ਵਜੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਲਿਖੋ, ਪਾਦ-ਅੰਕ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂਕ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰਕੇ।
• ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਬਿਨਾਂ ਬਦਲੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਆਇਨਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿਓ। ਇਹ ਦਰਸ਼ਕ ਆਇਨ ਹਨ।
• ਬਚੇ ਹੋਏ ਗੁਣਾਂਕਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਪੂਰਨ ਅੰਕਾਂ ਤੱਕ ਘਟਾਓ।
• ਜਾਂਚੋ ਕਿ ਹਰ ਤੱਤ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਚਾਰਜ ਸੰਤੁਲਿਤ ਹਨ।

ਹੱਲ ਕੀਤੀ ਉਦਾਹਰਨ: ਸਿਲਵਰ ਕਰੋਮੇਟ ਦਾ ਅਵਖੇਪਣ

ਤੁਸੀਂ 0.0850 mol/L ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਕਰੋਮੇਟ ਦੇ 18.0 mL ਨੂੰ ਵਾਧੂ ਜਲੀ ਸਿਲਵਰ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਂਦੇ ਹੋ। ਨਵੀਆਂ ਜੋੜੀਆਂ Ag⁺ ਨਾਲ CrO₄²⁻ ਅਤੇ K⁺ ਨਾਲ NO₃⁻ ਹਨ। ਸਿਲਵਰ ਸਮੂਹ 1 ਦਾ ਧਨ ਆਇਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਲਾਲ-ਭੂਰਾ ਸਿਲਵਰ ਕਰੋਮੇਟ ਅਵਖੇਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ ਘੁਲਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਣੂਕ ਸਮੀਕਰਨ: 2AgNO₃(aq) + K₂CrO₄(aq) → Ag₂CrO₄(s) + 2KNO₃(aq)। ਸੰਪੂਰਨ ਆਇਨਿਕ ਸਮੀਕਰਨ: 2Ag⁺(aq) + 2NO₃⁻(aq) + 2K⁺(aq) + CrO₄²⁻(aq) → Ag₂CrO₄(s) + 2K⁺(aq) + 2NO₃⁻(aq)। K⁺ ਅਤੇ NO₃⁻ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ’ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਆਇਨਿਕ ਸਮੀਕਰਨ 2Ag⁺(aq) + CrO₄²⁻(aq) → Ag₂CrO₄(s) ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਚਾਰਜ ਦੀ ਜਾਂਚ: ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ 2(+1) + (−2) = 0, ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ 0।

ਅਵਖੇਪ ਦਾ ਪੁੰਜ ਲੱਭਣ ਲਈ, ਦੋ ਦਸ਼ਮਲਵ ਤੱਕ ਗੋਲ ਕੀਤੇ IUPAC ਮਿਆਰੀ ਪਰਮਾਣੂ ਭਾਰ ਵਰਤੋ: Ag 107.87, Cr 52.00, O 16.00। Ag₂CrO₄ ਦਾ ਮੋਲਰ ਪੁੰਜ 2(107.87) + 52.00 + 4(16.00) = 331.74 g/mol ਹੈ। ਕਰੋਮੇਟ ਦੇ ਮੋਲ = 0.0180 L × 0.0850 mol/L = 1.53 × 10⁻³ mol, ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਆਇਨਿਕ ਸਮੀਕਰਨ ਹਰ 1 mol CrO₄²⁻ ਲਈ 1 mol Ag₂CrO₄ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪੁੰਜ = 1.53 × 10⁻³ mol × 331.74 g/mol = 0.508 g। ਦੋਵੇਂ ਮਾਪੀਆਂ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਾਰਥਕ ਅੰਕ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਿੰਨ ਹਨ।

ਹੱਲ ਕੀਤੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ: ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇਜ਼ਾਬ ਅਤੇ ਘੋਲ ਵਿੱਚ ਧਾਤ

ਜਲੀ ਐਸੀਟਿਕ ਤੇਜ਼ਾਬ ਜਲੀ ਸੋਡੀਅਮ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡ ਨਾਲ ਅਭਿਕਿਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ: CH₃COOH(aq) + NaOH(aq) → CH₃COONa(aq) + H₂O(l)। ਐਸੀਟਿਕ ਤੇਜ਼ਾਬ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਅਣੂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ NaOH ਅਤੇ ਸੋਡੀਅਮ ਐਸੀਟੇਟ ਪ੍ਰਬਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਾਈਟ ਹਨ। Na⁺ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁੱਧ ਆਇਨਿਕ ਸਮੀਕਰਨ CH₃COOH(aq) + OH⁻(aq) → CH₃COO⁻(aq) + H₂O(l) ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਨਾਈਟ੍ਰਿਕ ਤੇਜ਼ਾਬ ਅਤੇ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡ ਨਾਲ ਕਰੋ, ਜਿੱਥੇ ਦੋਵੇਂ ਅਭਿਕਾਰਕ ਪ੍ਰਬਲ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਆਇਨਿਕ ਸਮੀਕਰਨ ਘਟ ਕੇ H⁺(aq) + OH⁻(aq) → H₂O(l) ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸਿਲਵਰ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ ਦੇ ਘੋਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਨਿੱਕਲ ਦੀ ਪੱਟੀ ਸਿਲਵਰ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਿੱਕਲ 0 ਤੋਂ +2 ਅਤੇ ਸਿਲਵਰ +1 ਤੋਂ 0 ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਰੀਡੌਕਸ ਹੈ; ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ ਦਰਸ਼ਕ ਹੈ। ਸ਼ੁੱਧ ਆਇਨਿਕ ਸਮੀਕਰਨ Ni(s) + 2Ag⁺(aq) → Ni²⁺(aq) + 2Ag(s) ਹੈ। ਗੁਣਾਂਕ 2 ਚਾਰਜ ਕਰਕੇ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ, ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ: Ni(s) + Ag⁺(aq) → Ni²⁺(aq) + Ag(s) ਹਰ ਤੱਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਕੁੱਲ ਚਾਰਜ +1 ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ +2 ਹੈ।

ਆਇਨਿਕ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਫੜੀਏ

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਹਿਸਾਬ ਦੀਆਂ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਗ਼ਲਤ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਲਿਖਣ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਵੀ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁੱਛੋ ਕਿ ਕੀ ਹਰ ਸੂਤਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਆਇਨਾਂ ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।

ਆਖ਼ਰੀ ਜਾਂਚ ਵਜੋਂ, ਸ਼ੁੱਧ ਆਇਨਿਕ ਸਮੀਕਰਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭੌਤਿਕ ਘਟਨਾ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹੋ। ਦੋ ਸਿਲਵਰ ਆਇਨਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਰੋਮੇਟ ਆਇਨ ਦਾ ਠੋਸ ਬਣਾਉਣਾ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ; ਜੋ ਸਮੀਕਰਨ ਸਿਰਫ਼ ਘੁਲੇ ਆਇਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਥੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬਦਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।

• ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇਜ਼ਾਬ ਨੂੰ ਵੰਡਣਾ: HF(aq) ਅਣੂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਤੇਜ਼ਾਬ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਛੇ ਪ੍ਰਬਲ ਤੇਜ਼ਾਬਾਂ ਨਾਲ ਕਰੋ।
• ਅਵਖੇਪ ਨੂੰ ਵੰਡਣਾ: (s) ਲੇਬਲ ਵਾਲਾ ਸੂਤਰ ਪੂਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਠੋਸ ਆਇਨਿਕ ਹੈ।
• ਬਹੁਪਰਮਾਣੂਕ ਆਇਨ ਨੂੰ ਤੋੜਨਾ: NO₃⁻, SO₄²⁻ ਅਤੇ CrO₄²⁻ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਰੱਖੋ।
• ਪਾਦ-ਅੰਕ ਗ਼ਲਤ ਥਾਂ ਰੱਖਣਾ: K₂CrO₄ ਤੋਂ 2K⁺ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; K₂⁺ ਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਆਇਨ ਨਹੀਂ ਹੈ।
• ਮਰਕਰੀ(I) ਨੂੰ Hg⁺ ਸਮਝਣਾ: ਇਹ ਦੋ-ਪਰਮਾਣੂਕ Hg₂²⁺ ਧਨ ਆਇਨ ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
• ਗੁਣਾਂਕਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਏ ਬਿਨਾਂ ਛੱਡਣਾ, ਜਿਵੇਂ 4Ag⁺ + 2CrO₄²⁻ → 2Ag₂CrO₄।
• ਸ਼ੁੱਧ ਆਇਨਿਕ ਸਮੀਕਰਨ ਲਿਖਣਾ ਜਦੋਂ ਹਰ ਜੋੜੀ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਹੈ, ਕੋਈ ਪਾਣੀ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਾਈਟ ਜਾਂ ਗੈਸ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਆਕਸੀਕਰਨ ਜਾਂ ਅਪਚਾਇਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਹੈ ਕੋਈ ਅਭਿਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ।