Uyarlanabilir Öğrenme Pratikte Nasıl Çalışır

Sistem geçici bir haritayla başlar

Bir öğrenci, giriş düzeyinde biyokimyayı anlamak, bir kalkülüs dersine hazırlanmak veya zayıf bir önkoşulu onarmak gibi bir hedefle başlar. Robotutor bu hedefi kavramlardan ve ilişkilerden oluşan bir başlangıç planına dönüştürür. Plan, yararlı bir güzergâha dair bir hipotezdir; her kavramın ilk denemede doğru sıralandığının sözü değildir.

Önkoşul ilişkileri önemlidir, çünkü yanlış bir yanıt mevcut konudan ya da eksik bir temelden kaynaklanabilir. Örneğin yarışmalı ve yarışmasız inhibisyonu karıştırmak; enzim bağlanmasının, grafik yorumlamanın veya afinite ile maksimum tepkime hızı arasındaki farkın zayıf anlaşılmasını yansıtıyor olabilir. Yararlı bir sistem, sabit bir bölümdeki sonraki öğeyi sunmakla yetinmeyip yana ya da geriye de gidebilmelidir.

Tek bir yanıt, birkaç tür kanıta dönüşür

Nihai yanıt yalnızca bir sinyaldir. Açıklama, güven, sözcük dağarcığı, hesaplama adımları ve takip sorularına verilen yanıt, öğrencinin mekanizmayı anlayıp anlamadığını ya da tanıdık bir ifadeyi mi fark ettiğini ortaya koyabilir. Tutarlı bir açıklamaya sahip, kendinden emin ve doğru bir yanıt, doğru bir tahminle aynı şekilde ele alınmamalıdır.

Robotutor bu kanıtı, anlamaya ilişkin gözden geçirilebilir bir tahmini güncellemek için kullanır. Tahmin, tek bir başarıdan sonra değil, tekrarlanan ve çeşitli gösterimlerden sonra daha güvenilir hâle gelmelidir. Yanıt belirsiz olduğunda daha güvenli sonraki hamle çoğunlukla iki makul yorumu birbirinden ayıran bir tanı sorusudur.

• Doğruluk: sonuç destekleniyor muydu?
• Gerekçe: gerekli adımlar veya nedensel bağlantılar mevcut muydu?
• Güven: kesinlik, açıklamanın kalitesiyle örtüşüyor muydu?
• Aktarım: yüzeydeki ayrıntılar değiştiğinde öğrenci fikri kullanabiliyor mu?
• Güncellik: zaman geçtikten sonra kavram hâlâ hatırlanabilir durumda mı?

Çözümlü bir örnek: fotosentez

Bir öğrencinin, karbon dioksit olmayan bir bitkinin ışık soğurulamayacağı için fotosentez yapamayacağını söylediğini varsayalım. Yanıt genel olarak doğru sonuca ulaşır, ancak başarısızlığı yanlış mekanizmaya bağlar. İkili bir notlandırıcı bunu yanlış işaretleyip devam edebilir. Uyarlanabilir bir eğitmen ise öğrencinin ışığa bağlı tepkimeleri karbon bağlama ile birbirine karıştırdığını belirlemelidir.

Verimli bir takip, başka bir tanım sorusu değildir. Parlak ışıkta hangi tepkimelerin kısa süre devam edebileceğini, karbon dioksitin Calvin döngüsüne ne kattığını ve ATP ile NADPH'nin tek başına şeker için neden karbon sağlayamayacağını sorabilir. Amaç, birbirine bağlı iki süreç arasındaki sınırı görünür kılmaktır. Öğrenci bu ayrımı değişmiş bir senaryo altında açıklarsa sistem, ilk yanıttan elde ettiğinden daha iyi bir kanıta sahip olur.

Geri bildirimi bir hüküm değil, bir tanı olarak kullanın

Her oturumdan sonra her düzeltmeyi toplamak yerine yinelenen tek bir hata örüntüsünü kaydedin. Örnekler arasında bir birim dönüşümünü atlamak, korelasyonu nedensellik olarak ele almak veya koşullarını uygulamadan bir kuralı adlandırmak sayılabilir. Örüntüyü, bir sonraki oturumda sınanabilecek tek bir eylemle eşleştirin.

Aynı kavrama bir gecikmeden sonra ve farklı bir biçimde geri dönün. Bir eşleştirme maddesi ayrımları denetleyebilir, kısa bir açıklama nedensel yapıyı sınayabilir, bir uygulama sorusu da aktarımı sınayabilir. Tekrar, öğrenci fikri geri çağırmak ve yeniden kurmak zorunda olduğunda yararlıdır; aynı ifadeyi tekrarlamak kalıcı bir anlayış olmadan yalnızca aşinalık yaratabilir.

• Yanlış kavramayı sade bir dille adlandırın.
• Düzeltici bir gösterim veya örnek seçin.
• Bir ya da iki gün içinde yeniden kontrol edin, ardından daha uzun bir aralıktan sonra bir kez daha.
• Geri bildirim tutarsız kalmaya devam ederse bir eğitmene veya birincil kaynağa başvurun.

Neler ters gidebilir

Soru belirsiz olduğunda, model geçerli bir açıklamayı yanlış okuduğunda, kavram grafiği eksik olduğunda veya öğrencinin hedefi fazla geniş olduğunda uyarlanabilir davranış başarısız olabilir. Kötü kanıta güvenle uyum sağlayan bir sistem, sabit bir çalışma kâğıdından daha kötü bir yol üretebilir. Geri bildirim denetimlerinin, kayıtlı soruların, yeniden üretilebilir değerlendirmelerin ve görünür sınırların önemi bu yüzdendir.

Öğrenciler, güvenilir ders materyalleriyle çelişen geri bildirimlere itiraz etmeli ve ustalık tahminini resmî bir not olarak görmemelidir. Eğitimciler, sinyalleri bir boşluğa ilişkin hipotez oluşturmak için kullanmalı, sonuç doğuran bir karar vermeden önce bunu görüşme veya ek çalışmayla doğrulamalıdır.