ဓာတ်တိုးကိန်းများ၊ ရီဒေါ့ခ်စ်အေးဂျင့်များနှင့် တစ်ဝက်ဓာတ်ပြုမှု ချိန်ညှိခြင်း

ဓာတ်တိုးကိန်းတစ်ခုက မှတ်တမ်းတင်ထားသည့်အရာ

ဓာတ်တိုးကိန်းဆိုသည်မှာ မတူညီသော အက်တမ်များအကြား နှောင်ကြိုးတိုင်းသည် လုံးဝအိုင်ယွန်နှောင်ကြိုးဖြစ်ပြီး မျှဝေထားသော အီလက်ထရွန်များကို အီလက်ထရွန်ဆွဲအား ပိုများသော အက်တမ်ထံ သတ်မှတ်ပေးလျှင် အက်တမ်တစ်ခုက သယ်ဆောင်မည့် အားသွင်းဖြစ်သည်၊ အတူတူ အက်တမ်များအကြား မျှဝေထားသော အီလက်ထရွန်များကို တစ်ဝက်စီ ခွဲသည်။ ၎င်းသည် တိုင်းတာထားသော အားသွင်း မဟုတ်ဘဲ ဖော်မယ်ရေတွက်မှုဖြစ်သည်။ ရေတွင် အမှန်တကယ် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအားသွင်းများ ပိုသေးသော်လည်း အောက်ဆီဂျင်ကို −2 နှင့် ဟိုက်ဒရိုဂျင်တစ်ခုစီကို +1 ဟု သတ်မှတ်သည်။

ဓာတ်တိုးခြင်းသည် ဓာတ်တိုးကိန်း တိုးလာခြင်းဖြစ်ပြီး အီလက်ထရွန်ဆုံးရှုံးမှုနှင့် ကိုက်ညီသည်။ ဓာတ်လျော့ခြင်းသည် ဓာတ်တိုးကိန်း လျော့ကျခြင်းဖြစ်ပြီး အီလက်ထရွန်ရရှိမှုဖြစ်သည်။ အမျိုးအစားတစ်ခုက ဆုံးရှုံးသော အီလက်ထရွန်များကို အခြားတစ်ခုက ရရှိရမည်ဖြစ်သောကြောင့် နှစ်ခုသည် အမြဲအတူ ဖြစ်ပေါ်သည်။ ရီဒေါ့ခ်စ်ညီမျှခြင်းတိုင်းတွင် ဓာတ်တိုးကိန်း၏ စုစုပေါင်းတိုးမှုသည် စုစုပေါင်းလျော့မှုနှင့် ညီမျှပြီး ချိန်ညှိနည်းလမ်းတိုင်းသည် ထိုညီမျှမှုအပေါ် မူတည်သည်။

ဓာတ်တိုးကိန်းများကို ဦးစားပေးအစီအစဉ်ဖြင့် သတ်မှတ်ခြင်း

စည်းမျဉ်းများကို စာရင်း၏ အပေါ်ဆုံးမှ အောက်သို့ အသုံးပြုပါ။ စည်းမျဉ်းနှစ်ခု ပဋိပက္ခဖြစ်လျှင် အပေါ်ဆုံးက အနိုင်ရပြီး ဖော်မြူလာတစ်ခုရှိ နောက်ဆုံးမသိသော အက်တမ်ကို ခြားနားချက်ဖြင့် ရှာသည်။

ဒိုင်ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဖော့စဖိတ်အိုင်ယွန် H₂PO₄⁻ အတွက်- 2(+1) + P + 4(−2) = −1 ဖြစ်သောကြောင့် P = +5 ဖြစ်သည်။ တက်ထရာသိုင်အိုနိတ်အိုင်ယွန် S₄O₆²⁻ အတွက်- 4S + 6(−2) = −2 ဖြစ်သောကြောင့် ဆာလဖာအက်တမ်လေးခု စုစုပေါင်း +10 ဖြစ်ပြီး ပျမ်းမျှမှာ +2.5 ဖြစ်သည်။ အပိုင်းကိန်းရလဒ်တစ်ခုသည် ဒြပ်စင်တူ အက်တမ်များ မတူညီသော ပတ်ဝန်းကျင်များတွင် ရှိနေသည်ကို ဆိုလိုပြီး ဖော်ပြသောကိန်းမှာ ပျမ်းမျှဖြစ်သည်။ မက်ဂနိုက် Fe₃O₄ သည် Fe³⁺ နှစ်ခုလျှင် Fe²⁺ တစ်ခုပါသောကြောင့် ပျမ်းမျှ +8/3 ဖြစ်သည်။

• သန့်စင်သောဒြပ်စင်ရှိ အက်တမ်သည် 0 ဖြစ်သည် (Fe, O₂, S₈)။
• တစ်အက်တမ်အိုင်ယွန်သည် ၎င်း၏အားသွင်းနှင့် ညီမျှသည် (Mg²⁺ သည် +2၊ Br⁻ သည် −1)။
• ဖော်မြူလာတစ်ခုရှိ ဓာတ်တိုးကိန်းများ၏ ပေါင်းလဒ်သည် ၎င်း၏ စုစုပေါင်းအားသွင်းနှင့် ညီသည်။
• ဖလိုရင်းသည် ၎င်း၏ ဒြပ်ပေါင်းအားလုံးတွင် −1 ဖြစ်သည်။
• ဒြပ်ပေါင်းများတွင် အုပ်စု 1 သတ္တုများသည် +1 နှင့် အုပ်စု 2 သတ္တုများသည် +2 ဖြစ်သည်။
• ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် သတ္တုမဟုတ်သောဒြပ်စင်များနှင့် +1 ဖြစ်ပြီး NaH ကဲ့သို့ သတ္တုဟိုက်ဒရိုက်များတွင် −1 ဖြစ်သည်။
• အောက်ဆီဂျင်သည် များသောအားဖြင့် −2 ဖြစ်သော်လည်း ပါအောက်ဆိုက်များ (H₂O₂) တွင် −1၊ စူပါအောက်ဆိုက်များ (KO₂) တွင် −½ နှင့် OF₂ တွင် +2 ဖြစ်သည်။
• ကလိုရင်း၊ ဘရိုမင်းနှင့် အိုင်အိုဒင်းတို့သည် အောက်ဆီဂျင် သို့မဟုတ် ပိုပေါ့သော ဟဲလိုဂျင်နှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည့်အခါမှလွဲ၍ များသောအားဖြင့် −1 ဖြစ်သည်။

ဓာတ်တိုးစေသော အေးဂျင့်နှင့် ဓာတ်လျော့စေသော အေးဂျင့်ကို အမည်ပေးခြင်း

ဓာတ်တိုးစေသော အေးဂျင့်သည် အီလက်ထရွန်များကို လက်ခံပြီး အခြားအရာတစ်ခုကို ဓာတ်တိုးစေသောကြောင့် ၎င်းကိုယ်တိုင် ဓာတ်လျော့သည်။ ဓာတ်လျော့စေသော အေးဂျင့်သည် အီလက်ထရွန်များကို လှူဒါန်းပြီး ကိုယ်တိုင်ဓာတ်တိုးသည်။ အက်တမ်တစ်ခုတည်းကို မဟုတ်ဘဲ အမျိုးအစားတစ်ခုလုံးကို အမည်ပေးပါ။

2Fe²⁺(aq) + H₂O₂(aq) + 2H⁺(aq) → 2Fe³⁺(aq) + 2H₂O(l) ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ သံသည် +2 မှ +3 သို့ တက်သောကြောင့် Fe²⁺ ဓာတ်တိုးပြီး ဓာတ်လျော့စေသော အေးဂျင့်ဖြစ်သည်။ အောက်ဆီဂျင်သည် ပါအောက်ဆိုက်ရှိ −1 မှ ရေရှိ −2 သို့ ကျသောကြောင့် H₂O₂ ဓာတ်လျော့ပြီး ဓာတ်တိုးစေသော အေးဂျင့်ဖြစ်သည်။ ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် တစ်လျှောက်လုံး +1 ကျန်ရှိသည်။ သံအိုင်ယွန်နှစ်ခုစီက အီလက်ထရွန်တစ်ခုစီ ဆုံးရှုံးပြီး ပါအောက်ဆိုက် အောက်ဆီဂျင်အက်တမ်နှစ်ခုစီက တစ်ခုစီ ရရှိသောကြောင့် အီလက်ထရွန်နှစ်ခု ဆုံးရှုံးပြီး နှစ်ခု ရရှိသည်။

အမျိုးအစားတစ်ခုတည်းက အခန်းကဏ္ဍနှစ်ခုလုံးကို ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ Cl₂ + 2OH⁻ → Cl⁻ + ClO⁻ + H₂O တွင် ကလိုရင်းအက်တမ်တစ်ခုသည် 0 မှ −1 သို့ သွားပြီး အခြားတစ်ခုသည် 0 မှ +1 သို့ သွားသည်။ ၎င်းသည် ကိုယ်တိုင်ဓာတ်တိုးဓာတ်လျော့ဖြစ်ခြင်းဖြစ်ပြီး Cl₂ သည် ဓာတ်တိုးစေသော အေးဂျင့်နှင့် ဓာတ်လျော့စေသော အေးဂျင့် နှစ်ခုလုံး ဖြစ်သည်။

အက်ဆစ်ပျော်ရည်တွင် တစ်ဝက်ဓာတ်ပြုမှု ချိန်ညှိခြင်း

ဓာတ်တိုးခြင်းကို ဓာတ်လျော့ခြင်းမှ ခွဲခြင်းဖြင့် အီလက်ထရွန်လွှဲပြောင်းမှုတစ်ခုစီကို သီးခြားစီ ချိန်ညှိပြီး အီလက်ထရွန်များ ပယ်ဖျက်ခံရစေရန် အဝက်နှစ်ခုကို ပေါင်းနိုင်သည်။ အက်ဆစ်ရေတွင် အမှန်တကယ်ရှိသော အမျိုးအစားများဖြစ်သောကြောင့် ရေက အောက်ဆီဂျင်အက်တမ်များ ပေးပြီး H⁺ က ဟိုက်ဒရိုဂျင်အက်တမ်များ ပေးသည်။

နမူနာတွက်ချက်မှု 1။ အက်ဆစ်တွင် ဒိုင်ခရိုမိတ်သည် နိုက်ထရိုက်ကို ဓာတ်တိုးစေသည်- Cr₂O₇²⁻ + NO₂⁻ → Cr³⁺ + NO₃⁻။ ခရိုမီယမ်သည် +6 မှ +3 သို့ ပြောင်းပြီး နိုက်ထရိုဂျင်သည် +3 မှ +5 သို့ ပြောင်းသည်။ ဓာတ်တိုးအဝက်- NO₂⁻ + H₂O → NO₃⁻ + 2H⁺ + 2e⁻၊ နှစ်ဖက်စလုံး၌ အားသွင်း −1။ ဓာတ်လျော့အဝက်- Cr₂O₇²⁻ + 14H⁺ + 6e⁻ → 2Cr³⁺ + 7H₂O၊ နှစ်ဖက်စလုံး၌ အားသွင်း +6။ အီလက်ထရွန်ခြောက်ခုသည် ခရိုမီယမ်အက်တမ်နှစ်ခုက တစ်ခုစီ သုံးယူနစ် ပြောင်းလဲမှုနှင့် ကိုက်ညီသည်။

ဓာတ်တိုးအဝက်ကို 3 ဖြင့် မြှောက်ပါ၊ ထို့ကြောင့် အဝက်နှစ်ခုလုံးတွင် 6e⁻ ပါသည်၊ ထို့နောက် ပေါင်းပါ- Cr₂O₇²⁻ + 14H⁺ + 3NO₂⁻ + 3H₂O → 2Cr³⁺ + 7H₂O + 3NO₃⁻ + 6H⁺။ နှစ်ဖက်စလုံးမှ 6H⁺ နှင့် 3H₂O ကို ပယ်ဖျက်ပါ- Cr₂O₇²⁻ + 8H⁺ + 3NO₂⁻ → 2Cr³⁺ + 3NO₃⁻ + 4H₂O။ စစ်ဆေးမှု- Cr 2 နှင့် 2; N 3 နှင့် 3; O 7 + 6 = 13 နှင့် 9 + 4 = 13; H 8 နှင့် 8; အားသွင်း −2 + 8 − 3 = +3 နှင့် +6 − 3 = +3။

• အရိုးစုညီမျှခြင်းကို ဓာတ်တိုးအဝက်နှင့် ဓာတ်လျော့အဝက်အဖြစ် ခွဲပါ။
• O နှင့် H မှလွဲ၍ ဒြပ်စင်တိုင်းကို ချိန်ညှိပါ။
• H₂O ထည့်၍ O ကို ချိန်ညှိပြီး H⁺ ထည့်၍ H ကို ချိန်ညှိပါ။
• အားသွင်းပိုအပေါင်းဘက်သို့ အီလက်ထရွန်များ ထည့်၍ အားသွင်းကို ချိန်ညှိပါ။
• အီလက်ထရွန်များ ကိုက်ညီစေရန် အဝက်များကို အချိုးချပြီး ပေါင်းကာ နှစ်ဖက်စလုံးရှိ အရာများကို ပယ်ဖျက်ပါ။
• အက်တမ်နှင့် အားသွင်းကို စစ်ဆေးပြီး အီလက်ထရွန် မကျန်ကြောင်း အတည်ပြုပါ။

ဘေ့စ်ပျော်ရည်အတွက် နည်းလမ်းကို ပြောင်းလဲခြင်း

ဘေ့စ်ပျော်ရည်တွင် OH⁻ များပြားပြီး နောက်ဆုံးညီမျှခြင်းတွင် H⁺ မပါသင့်ပါ။ ပျော်ရည်သည် အက်ဆစ်ဖြစ်သကဲ့သို့ ချိန်ညှိပြီး H⁺ တိုင်းကို ရေအဖြစ် ပြောင်းရန် နှစ်ဖက်စလုံးသို့ OH⁻ လုံလောက်စွာ ထည့်ပါ။ နှစ်ဖက်စလုံးသို့ တူညီသောအမျိုးအစားကို ထည့်ခြင်းက ညီမျှခြင်းကို ချိန်ညှိထားဆဲ ဖြစ်စေသည်။

နမူနာတွက်ချက်မှု 2။ ဘေ့စ်တွင် ဟိုက်ပိုကလိုရိုက်သည် ခရိုမီယမ်(III) ဟိုက်ဒရောက်ဆိုက်ကို ခရိုမိတ်သို့ ဓာတ်တိုးစေသည်- Cr(OH)₃ + ClO⁻ → CrO₄²⁻ + Cl⁻။ ခရိုမီယမ်သည် +3 မှ +6 သို့ ပြောင်းပြီး ကလိုရင်းသည် +1 မှ −1 သို့ ပြောင်းသည်။ ဓာတ်တိုးအဝက်- Cr(OH)₃ + H₂O → CrO₄²⁻ + 5H⁺ + 3e⁻။ ဓာတ်လျော့အဝက်- ClO⁻ + 2H⁺ + 2e⁻ → Cl⁻ + H₂O။ 3 နှင့် 2 ၏ အငယ်ဆုံးဘုံဆတိုးမှာ 6 ဖြစ်သောကြောင့် ပထမအဝက်ကို နှစ်ဆမြှောက်ပြီး ဒုတိယအဝက်ကို သုံးဆမြှောက်ပါ။

ပေါင်းပြီး ပယ်ဖျက်လျှင် 2Cr(OH)₃ + 3ClO⁻ → 2CrO₄²⁻ + 3Cl⁻ + 4H⁺ + H₂O ရသည်။ နှစ်ဖက်စလုံးသို့ 4OH⁻ ထည့်ပါ၊ ညာဘက်တွင် 4H⁺ + 4OH⁻ သည် 4H₂O ဖြစ်လာသည်။ နောက်ဆုံး- 2Cr(OH)₃(s) + 3ClO⁻(aq) + 4OH⁻(aq) → 2CrO₄²⁻(aq) + 3Cl⁻(aq) + 5H₂O(l)။ စစ်ဆေးမှု- Cr 2 နှင့် 2; Cl 3 နှင့် 3; O 6 + 3 + 4 = 13 နှင့် 8 + 5 = 13; H 6 + 4 = 10 နှင့် 10; နှစ်ဖက်စလုံး၌ အားသွင်း −7။

ရီဒေါ့ခ်စ်စာရင်းကိုင်မှုတွင် အဖြစ်များသော အမှားများ

ရီဒေါ့ခ်စ်အမှားအများစုသည် စာရင်းကိုင်မှုအမှားများဖြစ်ပြီး တစ်ခုစီတွင် သီးခြားစစ်ဆေးမှုရှိသည်။

နောက်ဆုံးစမ်းသပ်ချက်အနေဖြင့် ဆုံးရှုံးသော အီလက်ထရွန်များသည် ရရှိသော အီလက်ထရွန်များနှင့် ညီမျှကြောင်း ဓာတ်တိုးကိန်းများတစ်ခုတည်းဖြင့် အတည်ပြုပါ။ နမူနာတွက်ချက်မှု 2 တွင် ခရိုမီယမ်အက်တမ်နှစ်ခုစီသည် အီလက်ထရွန် 3 ခုစီ ဆုံးရှုံးပြီး (စုစုပေါင်း 6) ကလိုရင်းအက်တမ်သုံးခုစီသည် 2 ခုစီ ရရှိသည် (၎င်းလည်း 6)။

• အက်တမ်တစ်ခုကို အေးဂျင့်အဖြစ် အမည်ပေးခြင်း- ခရိုမီယမ်မဟုတ်ဘဲ Cr₂O₇²⁻ သည် ဓာတ်တိုးစေသော အေးဂျင့်ဖြစ်သည်ဟု ရေးပါ။
• အက်တမ်တစ်ခုချင်းစီအတွက် ပြောင်းလဲမှုကို ရေတွက်ပြီး ဖော်မြူလာတစ်ခုလုံးအတွက် မရေတွက်ခြင်း- Cr₂O₇²⁻ → 2Cr³⁺ သည် အီလက်ထရွန် 3 ခု မဟုတ်ဘဲ 6 ခု ယူသည်။
• အီလက်ထရွန်များကို မှားသောဘက်တွင် ထားခြင်း- ၎င်းတို့သည် ဓာတ်တိုးအဝက်တွင် ထုတ်ကုန်များဖြစ်ပြီး ဓာတ်လျော့အဝက်တွင် ဓာတ်ပြုပစ္စည်းများဖြစ်သည်။ အားသွင်းစစ်ဆေးမှု မအောင်မြင်လျှင် ဤနေရာကို အရင်ကြည့်ပါ။
• H₂O အစား O, O₂ သို့မဟုတ် O²⁻ ဖြင့် အောက်ဆီဂျင်ကို ချိန်ညှိခြင်း။ ရေထဲတွင် ဒြပ်စင်သီးသန့် အောက်ဆိုက်အိုင်ယွန်များ မရှိပါ။
• ဘေ့စ်ပျော်ရည်အဖြေတွင် H⁺ ကျန်ရစ်ခြင်း သို့မဟုတ် OH⁻ ထည့်ပြီးနောက် ရေကို ပယ်ဖျက်ရန် မေ့ခြင်း။
• အောက်ဆီဂျင်သည် အမြဲ −2 ဟု ယူဆခြင်း- ပါအောက်ဆိုက်များ၊ စူပါအောက်ဆိုက်များနှင့် O–F နှောင်ကြိုးများကို စစ်ဆေးပါ။
• သင်္ကေတရောထွေးခြင်း- ဓာတ်တိုးကိန်းကို သင်္ကေတအရင် (+3) ရေးပြီး အိုင်ယွန်အားသွင်းကို ဂဏန်းအရင် (3+) ရေးသည်။