Molaariti, khafiifin iyo istoikiyomitari xalka

Molaaritigu wuxuu tiriyaa mool litar xal kasta

Molaaritiga, oo sidoo kale loo yaqaan uruurinta qadarka, waa qadarka walaxda la milay ee mool lagu qaybiyey mugga xalka ee litar: c = n/V, mol/L, badanaa loo qoro M. Xal glucose ah oo 0.250 mol/L wuxuu ka kooban yahay 0.250 mol glucose litar kasta oo xalka ugu dambeeya ah. Qaansooyinka laba-xagalka ahi waxay tilmaamaan uruurinta molarka ee nooc, sida [Cl⁻].

Mugga waa mugga xalka, ma aha ka milmaha. Milidda walax 1.000 L biyo ah gudahooda guud ahaan waxay bixisaa mug guud oo aan ahayn 1.000 L, sidaa darteed xalalka waxaa loo buuxiyaa ilaa calaamadda cabbirka ee fleesk cabbir-mug ah halkii lagu dari lahaa mug biyo ah oo la cabbiray.

Elektrolyte xoog leh, uruurinta ayoonnadu waxay ka timaaddaa qaacidada. Xal CaCl₂ ah oo 0.150 mol/L waa 0.150 mol/L Ca²⁺ iyo 0.300 mol/L Cl⁻, sababtoo ah cutub qaacido kastaa wuxuu sii daayaa laba ayoon chloride ah. Molaaritigu sidoo kale wax yar ayuu isbeddelaa heerkulka, sababtoo ah xalalku way kordhaan marka la kululeeyo.

Diyaarinta xal laga helo walax adag oo la miisaamay

Qadarka loo baahan yahay waa n = c × V, culeyska la miisaamayana waa n × M, halkaas oo M ay tahay culeyska molarka. Miisaan walaxda adag, ku milma biyo ka yar mugga ugu dambeeya, u wareeji fleesk cabbir-mug ah adigoo buuqda ku dhaqaya fleeskii, ilaa calaamadda ku khafiifi, oo ku walaaq adigoo rogaya.

Tusaale la xaliyey: diyaari 250.0 mL oo copper(II) sulfate ah 0.0800 mol/L oo laga helay kristaallo buluug ah oo copper(II) sulfate pentahydrate ah, CuSO₄·5H₂O. Iyadoo la isticmaalayo culeysyada atamka caadiga ah ee IUPAC oo loo dhoweeyey laba meelood oo tobanle (Cu 63.55, S 32.06, O 16.00, H 1.01), culeyska molarka ee haydreytka waa 63.55 + 32.06 + 4(16.00) + 5(18.02) = 249.71 g/mol.

n = 0.0800 mol/L × 0.2500 L = 0.02000 mol. Culeys = 0.02000 mol × 249.71 g/mol = 4.994 g, sidaa darteed miisaan 4.99 g oo pentahydrate ah. Cutub qaacido kastaa weli wuxuu bixiyaa hal Cu²⁺ iyo hal SO₄²⁻, laakiin biyaha haydreyshanku waxay ku daraan culeyska aad miisaamayso. Haddii aad isticmaasho culeyska molarka ee aan biyo lahayn, 159.61 g/mol, oo aad miisaanto 3.19 g oo haydreyt ah, xalku wuxuu noqon lahaa 0.0511 mol/L oo keliya, qiyaastii 36% oo aad u khafiif ah.

Khafiifinta xal asal ah iyadoo la isticmaalayo C₁V₁ = C₂V₂

Ku darista milmaha waxay beddeshaa mugga laakiin ma aha qadarka walaxda la milay. Sababtoo ah n = cV kahor iyo kadib khafiifinta, C₁V₁ = C₂V₂, halkaas oo 1 ay tilmaamayso xalka asalka ah iyo 2 xalka la khafiifiyey. Cutub mug kasta wuu shaqeeyaa haddii labada mugba isticmaalaan kii isku mid ah, sababtoo ah cutubyadu way is-baabi'iyaan.

Tusaale la xaliyey: waxaad u baahan tahay 500.0 mL oo sodium chloride ah 0.360 mol/L oo waxaad haysataa xal asal ah 2.40 mol/L. V₁ = C₂V₂ ÷ C₁ = (0.360 mol/L × 500.0 mL) ÷ 2.40 mol/L = 75.0 mL. Hubin: xalka asalku wuxuu ka xoog badan yahay 2.40 ÷ 0.360 = 6.67 jibaar, sidaa darteed waxaad u baahan tahay qiyaastii toddobaad meel mugga ugu dambeeya, 500.0 mL ÷ 6.67 = 75.0 mL.

Cabbir 75.0 mL xal asal ah gal fleesk cabbir-mug ah oo 500-mL ah oo ilaa calaamadda ku khafiifi. Si fudud ha ku darin 425.0 mL biyo: mugga xalalku si adag looma isku darin karo, C₂-na wuxuu tilmaamayaa mugga ugu dambeeya. Marka aashito uruuran la khafiifinayo, ku dar aashitada biyaha halkii aad biyaha ku dari lahayd aashitada, sababtoo ah kulaylka ka soo baxa wuxuu keeni karaa firidhin.

Istoikiyomitari xalka: laga bilaabo mug ilaa mool oo dib

Falgallada xalalka dhexdooda, molaaritigu wuxuu mugga u beddelaa mool n = c × V. Saamiga moolka ee isleegga isu-dheellitiran markaas wuxuu khuseeyaa sida saxda ah ee istoikiyomitari culeyska ku salaysan, molaariti labaadna wuxuu dib ugu beddelaa mug haddii loo baahdo.

Tusaale la xaliyey: mug barium chloride ah 0.125 mol/L ah intee le'eg ayaa dhigmisa sulfate-ka oo dhan ee 40.0 mL oo sodium sulfate ah 0.0850 mol/L, culeys barium sulfate ahna intee le'eg ayaa samaysma? Isleegga ayoonka saafiga ah waa Ba²⁺(aq) + SO₄²⁻(aq) → BaSO₄(s). n(SO₄²⁻) = 0.0850 mol/L × 0.0400 L = 3.40 × 10⁻³ mol. Saamigu waa 1:1, BaCl₂ kastaana wuxuu bixiyaa hal Ba²⁺, sidaa darteed V = 3.40 × 10⁻³ mol ÷ 0.125 mol/L = 0.0272 L, ama 27.2 mL.

Culeyska molarka ee BaSO₄ (Ba 137.33, S 32.06, O 16.00) waa 233.39 g/mol, sidaa darteed culeyska samaysmay waa 3.40 × 10⁻³ mol × 233.39 g/mol = 0.794 g. Jawaab kastaa waxay leedahay saddex tiro oo muhiim ah, oo ay go'aamiyeen 0.0850 mol/L, 40.0 mL iyo 0.125 mol/L.

Cabbiraadda: u beddelidda akhrinta buret uruurin

Cabbiraadda, xal uruurintiisu la yaqaan, cabbiraha, ayaa laga ku daraa buret muug muunad ah oo la cabbiray ilaa falgalku dhammaado. Barta sinnaanta waa halka qadarka cabbiraha lagu daray uu la mid yahay muunadda saamiga istoikiyomitari. Barta dhammaadku waa halka tilmaamuhu midabka ka beddelo, tilmaame ku habboonna wuxuu ka dhigaa labadaba kuwo ku dhow in ay is-dhacaan.

Tusaale la xaliyey: muunad 20.00 mL ah oo xal barium hydroxide ah oo uruurintiisu aan la aqoon waxay u baahan tahay 28.36 mL oo hydrochloric acid ah 0.1208 mol/L si ay u gaarto barta dhammaadka phenolphthalein. Ba(OH)₂(aq) + 2 HCl(aq) → BaCl₂(aq) + 2 H₂O(l). n(HCl) = 0.1208 mol/L × 0.02836 L = 3.426 × 10⁻³ mol. n(Ba(OH)₂) = 3.426 × 10⁻³ mol ÷ 2 = 1.713 × 10⁻³ mol. c(Ba(OH)₂) = 1.713 × 10⁻³ mol ÷ 0.02000 L = 0.08565 mol/L, afar tiro oo muhiim ah.

Arrinta 2 way muhiim tahay. U aqoonsiga falgalka 1:1 wuxuu bixin lahaa 0.1713 mol/L, laba jibaar qiimaha dhabta ah, taasi waa sababta C₁V₁ = C₂V₂ aan loogu isticmaali karin cabbiraadda. Uruurinta cabbiraha laftiisa waxaa lagu helaa hore standardization, adigoo ka cabbiraya walax aasaasi ah oo la miisaamay; sodium carbonate waa doorasho caadi ah oo loo isticmaalo aashitooyinka.

Khaladaadka uruurinta iyo sida loo arko

Khaladaadka uruurinta intooda badan waa khaladaad cutub ama dejin. Qorista cutubyada qaddar kasta, iyo hubinta in natiijadu u dhaqaaqayso jihada la filayo, waxay qabataa ku dhawaad dhammaan.

Xal la khafiifiyey waa inuu ka yar yahay uruurinta xalka asalka ah, culeyska haydreyt la miisaamay waa inuu ka weyn yahay kan cusbada aan biyo lahayn, mugga cabbiruhuna waa inuu ku dhacaa xadka buret-ka. Natiijo jebisa mid ka mid ah waxaa mudan in mar kale la eego.

• Isticmaalka milliliters n = c × V marka c ay tahay mol/L. Marka hore u beddel litar; mL × mol/L ma bixiso mol.
• Isticmaalka mugga milmaha halkii mugga ugu dambeeya ee xalka.
• Isticmaalka culeyska molarka ee aan biyo lahayn ee haydreyt.
• Ku dabaqidda C₁V₁ = C₂V₂ falgal. Wuxuu qeexayaa khafiifin oo keliya; falgallada, mara mool iyo saamiga moolka.
• Ilaawidda tirada ayoonnada, sida u aqoonsiga 0.150 mol/L CaCl₂ sida 0.150 mol/L Cl⁻.
• Ku darista mugga ugu dambeeya ee biyo halkii laga khafiifin lahaa ilaa mugga ugu dambeeya.