ਸੰਤੁਲਨ ਸਥਿਰਾਂਕ: K ਲਿਖਣਾ, Q ਪੜ੍ਹਨਾ ਅਤੇ Kc ਨੂੰ Kp ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ

ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸੰਤੁਲਨ: ਅਗਾਂਹ ਅਤੇ ਉਲਟ ਬਰਾਬਰ ਦਰਾਂ ’ਤੇ

ਉਲਟਾਉਣਯੋਗ ਅਭਿਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ, ਉਤਪਾਦ ਅਭਿਕਿਰਿਆ ਕਰਕੇ ਮੁੜ ਅਭਿਕਾਰਕ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਅਗਾਂਹ ਵਾਲੀ ਅਭਿਕਿਰਿਆ ਅਭਿਕਾਰਕ ਖਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਉਹ ਹੌਲੀ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਉਤਪਾਦ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਲਟ ਅਭਿਕਿਰਿਆ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਦਰਾਂ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਸੰਤੁਲਨ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੰਘਣਤਾਵਾਂ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਭਾਵੇਂ ਦੋਵੇਂ ਅਭਿਕਿਰਿਆਵਾਂ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਲਈ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਸ ਨੂੰ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸੰਤੁਲਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋਹਰੇ ਤੀਰ, ⇌, ਨਾਲ ਲਿਖਦੇ ਹਨ।

ਇੱਕੋ ਸੰਤੁਲਨ ਰਚਨਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਸਿਓਂ ਪਹੁੰਚੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੁੱਧ NO₂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੀਲ ਕੀਤਾ ਫਲਾਸਕ ਅਤੇ ਉਸੇ ਆਇਤਨ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ N₂O₄ ਦੀ ਤੁੱਲ ਮਾਤਰਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਫਲਾਸਕ, ਇੱਕੋ ਤਾਪਮਾਨ ’ਤੇ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ’ਤੇ ਇੱਕੋ ਮਿਸ਼ਰਣ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਸੰਤੁਲਨ ਸਿਰਫ਼ ਬੰਦ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਕੋਈ ਉਤਪਾਦ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਬਰਤਨ ਵਿੱਚੋਂ CO₂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਭਿਕਿਰਿਆ ਕਦੇ ਟਿਕਦੀ ਨਹੀਂ।

ਸੰਤੁਲਿਤ ਸਮੀਕਰਨ ਤੋਂ K ਦਾ ਵਿਅੰਜਕ ਬਣਾਉਣਾ

ਆਮ ਅਭਿਕਿਰਿਆ aA + bB ⇌ cC + dD ਲਈ, ਪੁੰਜ ਕਿਰਿਆ ਦਾ ਨਿਯਮ ਮੋਲਰ ਸੰਘਣਤਾਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਲਨ ਸਥਿਰਾਂਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: Kc = [C]ᶜ[D]ᵈ / ([A]ᵃ[B]ᵇ)। ਉਤਪਾਦ ਉੱਪਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਭਿਕਾਰਕ ਹੇਠਾਂ, ਅਤੇ ਹਰ ਸੰਘਣਤਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਗੁਣਾਂਕ ਜਿੰਨੀ ਘਾਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦਰ ਨਿਯਮ ਦੇ ਉਲਟ, ਇਹ ਵਿਅੰਜਕ ਸਿੱਧਾ ਸੰਤੁਲਿਤ ਸਮੀਕਰਨ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ੁੱਧ ਠੋਸ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਤਰਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਭਿਕਿਰਿਆ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਸੰਘਣਤਾ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦੀ। ਪਤਲੇ ਜਲੀ ਘੋਲ ਵਿੱਚ ਘੋਲਕ ਹੋਣ ’ਤੇ ਪਾਣੀ ਵੀ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਅਪਘਟਨ CaCO₃(s) ⇌ CaO(s) + CO₂(g) ਦਾ Kc = [CO₂] ਹੈ। ਕਿਸੇ ਦਿੱਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ’ਤੇ, ਠੋਸਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ CO₂ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਦਬਾਅ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਦੋਵਾਂ ਠੋਸਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਣ।

ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ ਸੰਤੁਲਨ ਸਥਿਰਾਂਕ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੋਈ ਇਕਾਈਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਇਸ ਲਈ K ਬਿਨਾਂ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। mol/L ਵਿੱਚ ਸੰਘਣਤਾਵਾਂ ਜਾਂ atm ਜਾਂ bar ਵਿੱਚ ਦਬਾਅ ਵਰਤਣਾ ਆਮ ਰਸਾਇਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਨਿਕਟਤਮ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ।

K ਦੇ ਆਕਾਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ

ਵੱਡੇ K ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਸੰਤੁਲਨ ’ਤੇ ਉਤਪਾਦ ਹਾਵੀ ਹਨ; ਛੋਟੇ K ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਅਭਿਕਾਰਕ ਹਾਵੀ ਹਨ। ਮੋਟੀ ਸੇਧ ਵਜੋਂ, ਲਗਭਗ 10³ ਤੋਂ ਵੱਡੇ K ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਅਭਿਕਿਰਿਆ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਹੈ, ਲਗਭਗ 10⁻³ ਤੋਂ ਛੋਟੇ K ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਥੋੜ੍ਹਾ ਉਤਪਾਦ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਮੁੱਲ ਦੋਵਾਂ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

OpenStax ਭਾਗ 13.4 2000 °C ’ਤੇ N₂(g) + O₂(g) ⇌ 2 NO(g) ਲਈ Kc = 4.1 × 10⁻⁴ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਤਾਪਮਾਨ ’ਤੇ ਵੀ, ਸੰਤੁਲਨ ’ਤੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਥੋੜ੍ਹਾ NO ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਮਰੇ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ’ਤੇ ਸਥਿਰਾਂਕ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਕਿਤੇ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਲਈ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਇਕੱਠੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

K ਗਤੀ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ। ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ K ਵਾਲੀ ਅਭਿਕਿਰਿਆ ਵੀ ਦੇਖੇ ਜਾਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੌਲੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸੰਤੁਲਨ ਕਿੰਨੀ ਛੇਤੀ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸੰਤੁਲਨ ਸਥਿਰਾਂਕ ਨਹੀਂ, ਰਸਾਇਣਕ ਗਤਿਕੀ ਤੈਅ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਹੱਲ ਕੀਤੀ ਉਦਾਹਰਨ: ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਡਾਈਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਟੈਟ੍ਰੋਕਸਾਈਡ ਲਈ Kc ਅਤੇ Kp

ਗੈਸਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਅਭਿਕਿਰਿਆਵਾਂ ਲਈ, ਸੰਤੁਲਨ ਸਥਿਰਾਂਕ ਅੰਸ਼ਕ ਦਬਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ Kp ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ Kp = Kc(RT)^Δn ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ Kc ਗੁਣਾ RT ਦੀ Δn ਘਾਤ, ਜਿੱਥੇ Δn ਗੈਸੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਮੋਲ ਘਟਾਓ ਗੈਸੀ ਅਭਿਕਾਰਕਾਂ ਦੇ ਮੋਲ ਹੈ, ਦਬਾਅ atm ਵਿੱਚ ਹੋਣ ’ਤੇ R = 0.08206 L atm mol⁻¹ K⁻¹, ਅਤੇ T ਕੈਲਵਿਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜਦੋਂ Δn = 0 ਹੋਵੇ, ਤਾਂ Kp, Kc ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

OpenStax ਭਾਗ 13.2 25 °C ’ਤੇ 1.0 L ਫਲਾਸਕ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ 0.10 mol NO₂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ [NO₂] = 0.016 mol/L ਅਤੇ [N₂O₄] = 0.042 mol/L ਨਾਲ ਸੰਤੁਲਨ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। ਜਾਂਚ ਵਜੋਂ, 0.016 + 2(0.042) = 0.100 mol/L, ਇਸ ਲਈ ਸਾਰੀ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਪੂਰਾ ਹੈ। N₂O₄(g) ⇌ 2 NO₂(g) ਲਈ, Kc = [NO₂]²/[N₂O₄] = (0.016)² / 0.042 = 6.1 × 10⁻³, ਦੋ ਸਾਰਥਕ ਅੰਕਾਂ ਤੱਕ।

ਇੱਥੇ Δn = 2 − 1 = 1, ਅਤੇ RT = 0.08206 × 298.15 = 24.47। ਇਸ ਲਈ Kp = (6.1 × 10⁻³)(24.47) = 0.15, ਦਬਾਅ atm ਵਿੱਚ। ਇਹ ਮੁੱਲ Kc ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ Δn ਧਨਾਤਮਕ ਹੈ ਅਤੇ RT, 1 ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ।

ਸਮੀਕਰਨ ਬਦਲਣ ਨਾਲ K ਬਦਲਦਾ ਹੈ

ਕਿਉਂਕਿ K ਸੰਤੁਲਿਤ ਸਮੀਕਰਨ ਤੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਸਮੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਤਬਦੀਲੀ K ਨੂੰ ਅਨੁਮਾਨਯੋਗ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਦਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਯਮ ਹੈੱਸ ਦੇ ਨਿਯਮ ਵਿੱਚ ΔH ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਹਨ, ਜੋੜ ਦੀ ਥਾਂ ਗੁਣਾ ਨਾਲ।

ਹੱਲ ਕੀਤੀ ਉਦਾਹਰਨ। 2000 °C ’ਤੇ N₂(g) + O₂(g) ⇌ 2 NO(g), Kc = 4.1 × 10⁻⁴ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ। ਇਸ ਨੂੰ ਉਲਟਾਉਣ ਨਾਲ 2 NO(g) ⇌ N₂(g) + O₂(g) ਮਿਲਦੀ ਹੈ, Kc = 1/(4.1 × 10⁻⁴) = 2.4 × 10³ ਨਾਲ। ਅਗਾਂਹ ਵਾਲੀ ਸਮੀਕਰਨ ਨੂੰ ਅੱਧਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ½ N₂(g) + ½ O₂(g) ⇌ NO(g) ਮਿਲਦੀ ਹੈ, Kc = √(4.1 × 10⁻⁴) = 2.0 × 10⁻² ਨਾਲ। ਦੋਵੇਂ ਕਰਨ ’ਤੇ, NO(g) ⇌ ½ N₂(g) + ½ O₂(g) ਦਾ Kc = 1/√(4.1 × 10⁻⁴) = 49 ਹੈ।

• ਸਮੀਕਰਨ ਨੂੰ ਉਲਟਾਓ: ਨਵਾਂ K, 1/K ਹੈ।
• ਹਰ ਗੁਣਾਂਕ ਨੂੰ n ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰੋ: ਨਵਾਂ K, Kⁿ ਹੈ। ਸਮੀਕਰਨ ਨੂੰ ਅੱਧਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਰਗਮੂਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
• ਦੋ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਜੋੜੋ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ K ਮੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਗੁਣਾ ਕਰੋ। ਦੋਵੇਂ K ਮੁੱਲ ਇੱਕੋ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਦਿਸ਼ਾ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਾਉਣ ਲਈ Q ਦੀ K ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ

ਅਭਿਕਿਰਿਆ ਭਾਗਫਲ, Q, ਦਾ ਰੂਪ ਬਿਲਕੁਲ K ਵਰਗਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਲ ਮੌਜੂਦ ਸੰਘਣਤਾਵਾਂ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਸੰਤੁਲਨ ਵਾਲੀਆਂ ਨਹੀਂ। Q ਦੀ K ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਭਿਕਿਰਿਆ ਕਿਸ ਪਾਸੇ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ Q < K, ਤਾਂ ਉਤਪਾਦ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਭਿਕਿਰਿਆ ਅਗਾਂਹ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਜੇ Q > K, ਤਾਂ ਉਤਪਾਦ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਭਿਕਿਰਿਆ ਉਲਟ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਜੇ Q = K, ਤਾਂ ਸਿਸਟਮ ਸੰਤੁਲਨ ’ਤੇ ਹੈ।

ਹੱਲ ਕੀਤੀ ਉਦਾਹਰਨ। OpenStax ਭਾਗ 13.2 CO(g) + H₂O(g) ⇌ CO₂(g) + H₂(g) ਲਈ 800 °C ’ਤੇ Kc = 0.640 ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ [CO] = 0.0500, [H₂O] = 0.0400, [CO₂] = 0.0300 ਅਤੇ [H₂] = 0.0600 mol/L ਹੈ। Q = (0.0300)(0.0600) / [(0.0500)(0.0400)] = 0.00180/0.00200 = 0.900। Q, K ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮਿਸ਼ਰਣ CO ਅਤੇ H₂O ਵੱਲ ਖਿਸਕਦਾ ਹੈ।

ਦੂਜੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ CO ਅਤੇ H₂O ਉਹੀ ਹਨ ਪਰ [CO₂] = 0.0200 ਅਤੇ [H₂] = 0.0250 mol/L। ਹੁਣ Q = (0.0200)(0.0250)/(0.00200) = 0.250, ਜੋ 0.640 ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਮਿਸ਼ਰਣ ਅਗਾਂਹ ਅਭਿਕਿਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ CO₂ ਅਤੇ H₂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਹੱਲ ਕੀਤੀ ਉਦਾਹਰਨ: ਮਾਪੇ ਗਏ ਸੰਤੁਲਨ ਮਿਸ਼ਰਣ ਤੋਂ K

K ਲੱਭਣ ਲਈ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਸੰਤੁਲਨ ਮਾਤਰਾ ਮਾਪਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਤੁਲਿਤ ਸਮੀਕਰਨ ਤੈਅ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬਾਕੀ ਹਰ ਮਾਤਰਾ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲੀ। ਇੱਥੇ ਦਿੱਤੇ ਅੰਕੜੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤੀ ਹਨ। ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਤਾਪਮਾਨ ’ਤੇ, 0.500 mol PCl₅ ਨੂੰ ਖ਼ਾਲੀ 2.00 L ਫਲਾਸਕ ਵਿੱਚ ਸੀਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ PCl₅(g) ⇌ PCl₃(g) + Cl₂(g) ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਤੁਲਨ ’ਤੇ ਫਲਾਸਕ ਵਿੱਚ 0.180 mol Cl₂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸੰਘਣਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰੋ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ [PCl₅] 0.500 mol / 2.00 L = 0.250 mol/L ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਨ [Cl₂] 0.180 mol / 2.00 L = 0.0900 mol/L ਹੈ। ਬਣੀ Cl₂ ਦਾ ਹਰ ਮੋਲ PCl₃ ਦਾ ਇੱਕ ਮੋਲ ਵੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ PCl₅ ਦਾ ਇੱਕ ਮੋਲ ਖਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ [PCl₃] = 0.0900 mol/L ਅਤੇ [PCl₅] = 0.250 − 0.0900 = 0.160 mol/L। ਫਿਰ Kc = (0.0900)(0.0900)/0.160 = 0.0506। ਇਸ ਤਾਪਮਾਨ ’ਤੇ, PCl₅ ਦਾ 36.0 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਪਘਟਿਤ ਹੋਇਆ। ICE-ਸਾਰਣੀ ਵਾਲੀ ਗਾਈਡ ਇਸ ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਤੱਕ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਤੁਲਨ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਹੱਲ ਕਰਨੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸੰਤੁਲਨ-ਵਿਅੰਜਕ ਦੀਆਂ ਗ਼ਲਤੀਆਂ

ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ-ਸੂਚੀ K ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਵਰਤਣ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਫੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

• ਅਭਿਕਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਰੱਖਣਾ। ਲਿਖੀ ਗਈ ਸਮੀਕਰਨ ਲਈ K ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਤਪਾਦ ਬਟਾ ਅਭਿਕਾਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
• ਗੁਣਾਂਕਾਂ ਨੂੰ ਘਾਤ-ਅੰਕਾਂ ਵਜੋਂ ਛੱਡ ਦੇਣਾ, ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਣਕਾਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣਾ।
• ਵਿਅੰਜਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਠੋਸ, ਸ਼ੁੱਧ ਤਰਲ ਜਾਂ ਘੋਲਕ ਪਾਣੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ।
• K ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੰਘਣਤਾਵਾਂ ਵਰਤਣਾ। K ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਤੁਲਨ ਮੁੱਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਕੋਈ ਹੋਰ ਸਮੂਹ Q ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
• ਇਹ ਭੁੱਲ ਜਾਣਾ ਕਿ K ਤਾਪਮਾਨ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। K ਦਾ ਮੁੱਲ ਉਸ ਤਾਪਮਾਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਰਥਹੀਣ ਹੈ ਜਿਸ ’ਤੇ ਉਹ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
• Kc ਨੂੰ Kp ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੇ ਸਮੇਂ Δn ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਗੈਸਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ’ਤੇ ਗਿਣਨਾ, ਜਾਂ T ਨੂੰ ਸੈਲਸੀਅਸ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣਾ।